You are here

Een aai op afstand op valentijnsdag

Valentijnsdag, de dag om de bloemenkraam op de hoek leeg te kopen, je geliefde te overstelpen met bonbons en romantisch bij kaarslicht te dineren. Voor Gijs Huisman een spannende dag. Niet omdat hij met kloppend hart bij de brievenbus wacht, hopend op een kaart van die ene speciale persoon. Nee, Huisman heeft een andere reden om naar 14 februari uit te kijken. Hij start een heuse kickstarter campagne, op zoek naar financiering voor de romantische conclusie van zijn promotieonderzoek. Tekst: Edda Heinsman

Huisman is betrokken bij de ontwikkeling van een armband waarmee geliefdes elkaar op afstand kunnen laten weten dat ze aan elkaar denken. Knijpt de een liefkozend in zijn armband, dan voelt de ander dat in zijn pols bij zijn eigen armband. Als je de eerste testgebruikers mag geloven, voelt het als een soort zachte trilling, een heel subtiel kneepje in je pols.

Bemoedigend klopje
Het begon allemaal in 2011 toen Huisman bij de Human Media Interaction groep van de Universiteit Twente aan de slag ging. 'Mensen raken elkaar voortdurend aan, vooral als je een nauwe band met elkaar hebt. Je knuffelt en streelt elkaar, een collega geef je een bemoedigend klopje op de schouder. Dit soort aanrakingen heeft een heel sterk effect op mensen. Maar je bent niet altijd bij elkaar in de buurt. Mijn eerste vraag was dan ook: hoe kun je dit soort fysiek contact mogelijk maken via technologie?

Daarnaast is het al mogelijk om bijvoorbeeld op je telefoon of computer met een virtueel karakter te praten. Er bestaan zelfs al sociale robots waar je mee kunt communiceren. Die interacties gaan nu voornamelijk via stem en gezichtsuitdrukking. Maar wat als zo'n karakter of robot je zou kunnen aanraken? Mijn tweede vraag was: wat doet aanraking met je beeld van dat soort virtuele karakters?'

 

TaSST (Tactile Sleeve for Social Touch), aanrakingsgevoelige mouw.

TaSST
Aanrakingsgevoelige apparatuur is niet zomaar te koop. Hoe creëer je met technologie een menselijk gevoel van aanraking? En waar op het lichaam begin je? Gijs Huisman experimenteerde met druksensoren en de eenvoudige trillende motortjes die je in je mobiele telefoon vindt. 'Bij aanraking heb je het natuurlijk over een heel breed spectrum, van een formele hand geven tot seksueel contact.' Hoewel Huisman even heeft gesproken met geïnteresseerden uit de seks-industrie, ging hij ten slotte toch voor het strelen van de arm. 'Een aai over arm wordt heel veel gebruikt en is ook niet te intiem. Het is niet gek als iemand van een onderzoeksteam een proefpersoon over de arm streelt. Bovendien heb je op je arm heel wat receptoren die gevoelig zijn voor aanraking. Minder dan op je vingertoppen, maar weer veel meer dan op je rug.'

Huisman kwam in contact met Aduén Darriba Frederiks van de Hoge School van Amsterdam, die bezig was met een kussen van geleidende wol. Samen perfectioneerden ze de mouw. Ze maakten gebruik van de vibrotactile funneling-illusie: wanneer je twee motortjes op enige afstand van elkaar met dezelfde sterkte laat trillen, voelt het alsof je midden tussen de motortjes wordt aangeraakt. Als je vervolgens een van beide motortjes harder laat trillen, voelt het punt van aanraking dichter bij dat motortje. Door de amplitude van beide motortjes te variëren, ontstaat het gevoel van beweging over de arm. 'Dat noem je ook wel tactile apparent motion, oftewel een vibrotactiele aai', aldus Huisman.

Aai-snelheid
Hoe echt voelt zo'n kunstmatige aanraking nu? Huisman verwijst graag naar een quote uit Adam Douglas' Hitchhikers guide to the galaxy, waarin een machine thee zet. Het resultaat is 'almost, but not quite, entirely unlike tea'. Huisman lacht: 'Het gevoel is totaal anders, maar niet compleet anders'. En dat het geen mens is die je aanraakt maar een machine, bleek voor de ervaring niet zoveel uit te maken. De wetenschapper liet mensen filmpjes kijken van iemand die op verschillende manieren gestreeld wordt. 'Het bleek niet uit te maken of je door een stok, hand of robot aangeraakt wordt. Wat wel uitmaakt is de snelheid waarmee het gebeurt.' 
Huisman paste de mouw aan op exact drie centimeter per seconde. De meest prettige aai-snelheid.

Doofblind
Huismans mouw kreeg veel aandacht in de media. Iemand van de organisatie Bartiméus zocht naar aanleiding van een artikel contact voor een groep mensen met doofblindheid. Deze groep is vanaf geboorte doof en blind en de communicatie verloopt voornamelijk via aanraking. 'We zijn een paar keer langsgeweest voor een verkennend onderzoek. Zou onze technologie kunnen helpen om het contact tussen verzorger en bewoner te verbeteren?' Het bleek dat het contact tussen de verzorger en bewoner heel persoonlijk is. Ieder wordt op een eigen manier aangesproken, door een tikje op de schouder, aai over de hand of been. 'Het idee ontstond dat we niet alleen een mouw zouden moeten hebben, eerder een soort modulaire eenheid die multi inzetbaar is.' Het verder ontwikkelen bleek echter niet op korte termijn haalbaar. 'Ik zou het systeem graag verder ontwikkelen, maar er gaat heel veel tijd in zitten om van ons prototype naar een robuust product te gaan. En ook nog eens heel veel tijd in het aan de gebruikers leren hoe er mee om te gaan.'


Huisman werkte tijdens een Summerschool aan de 'Touching virtual agent'. Daarbij combineerde hij visuele en tactiele feedback. Je draagt de mouw, ziet je arm op een tablet die boven je arm hangt. Bovendien heb je op de computer contact met een virtueel karakter. Vervolgens zie en voel je een beestje over je arm lopen. Het virtuele karakter slaat het beestje dood. 'We deden meerdere van dit soort experimenten. Het bleek dat mensen die een spel speelden met virtuele karakters, waarbij een van de karakters je even aanraakte, dat karakter een warmere persoonlijkheid toeschreven. Ongeacht of je met dat karakter samen moest werken, of het een tegenstander was.'

Groter
Veel onderzoekers zijn er bang voor dat hun onderzoek in een la verdwijnt. Daar heeft Huisman geen last van. Zijn onderzoek was het startpunt voor een veel grotere studie op het gebied van social touch technology, waarbij inmiddels meerdere mensen betrokken zijn. 'Binnen onze vakgroep was ik de eerste die aan dit onderwerp onderzoek is gaan doen. Nu zijn er twee andere promovendi mee bezig. Mooi om te zien waar ik klein en moeizaam mee begon nu groter gaat worden. Bijzonder om aan het begin daarvan gestaan te hebben.'

Huisman verdeelt zijn tijd over de universiteit en de kersverse startup House of Haptics. Met twee collega's werkt hij aan onderzoeksvoorstellen waarin ze willen kijken naar eenzaamheid en de rol van fysiek contact in verzorgingshuizen. Daarnaast is hij dus actief bezig de Hey-armband op de markt te brengen. 'Ik vind het inspirerend dat mensen echt het nut lijken in te zien van datgene waar ik onderzoek naar hebben gedaan. Dat het dus niet alleen om exploratief en nieuw onderzoek gaat, maar ook daadwerkelijk in een bepaalde behoefte van mensen lijkt te voorzien.' Gaat Huisman de armband zelf gebruiken? 'Ik heb niet echt een lange afstandsrelatie. Maar mijn vriendin en ik wonen in Utrecht, ik werk in Enschede, dus dat maakt dat het soms wel zo voelt. De hele dag berichtjes sturen dat je aan iemand denkt is niet iets voor mij. Dit is een heel subtiele manier om even 'hey' te zeggen'.

Als de knuffelarmband gaat lopen, hoopt Huisman de data te kunnen gebruiken voor verder onderzoek. 'Natuurlijk zijn alle gegevens privé, maar het zou een extra vraag kunnen zijn die we vooraf stellen: vind je het goed als we de data gebruiken voor onderzoek? Het lijkt me geweldig die gegevens te kunnen gebruiken!' Nu alleen nog even afwachten of de armband een succes gaat worden, voor de super early lovebirds kost een set vijfenzestig dollar.

COMMIT/project: VIEWW (Virtual worlds for well-being)
Ook dit is een COMMIT/project

Gijs Huisman (1985) haalde zijn bachelor en master communicatiewetenschappen aan de Universiteit Twente. In 2011 begon hij daar aan zijn promotieonderzoek bij de Human Media Interaction groep. 24 februari hoopt hij te promoveren met het proefschrift ‘Social Touch Technology - Extending the reach of social touch through haptic technology'. Zijn onderzoek werd deels gefinancierd door Commit.